Hoofdmenu‎ > ‎Activiteiten‎ > ‎Spiel Essen‎ > ‎Spiel 2017‎ > ‎

Preview Spiel 2017 in Essen

Geschreven door Enrico van KesselRonald Hoekstra en Saskia van Reeden
Update: 14 september 2017

Tijdens Spiel zullen er weer vele nieuwe spellen uitkomen. De verwachting is dat het er wel eens meer dan 1.200 kunnen zijn. Te veel om hier allemaal te bespreken. Bovendien zijn er al diverse andere websites die een keurig overzicht bijhouden. Daarom hebben we er dit jaar voor gekozen om ieder een select rijtje te maken van spellen die onze persoonlijke interesse hebben gewekt. Naarmate Spiel dichterbij komt, zullen we het verder aanvullen.



Persoonlijk lijstje van Enrico

Enrico is vooral een liefhebber van de zogenaamde Eurogames. Daarbij blijft de speelduur beperkt tot ongeveer anderhalf uur, zodat er wel enige diepgang mogelijk is maar het geen verhaal zonder einde gaat worden. Strategie is gewenst, maar een zekere factor geluk is geen probleem. Het zal je dan ook niet verbazen dat je veel van dit type spellen in zijn lijstje ziet staan. Voor de afwisseling zijn ook kortere spellen en kaartspellen erg welkom.


60 Seconds to Save the World (Alderac Entertainment Group)
2-6 spelers

Kaartspellen blijven leuk voor tussendoor. Sommige duren kort en andere… héél kort. Bij dit spelletje van Alderac Entertainment Group is snelheid troef, iets waar ik zelf niet in uitblink. De wereld is namelijk in groot gevaar. Aan de spelers de taak om een plan te bedenken. Dat doe je door opdrachten uit te voeren, je bondgenoten te informeren, paniek in de kiem te smoren en tussendoor ook nog de wereld te redden. En dat allemaal in één minuut.
Ziektes, oorlog, aliens, zombies, asteroïden...







The Way of Panda (CMON Limited)
2-4 spelers / 90-120 minuten

In dit workerplacement spel heb je de beschikking over 3 speelfiguren. Deze verplaats je over het spelbord om daarmee gebouwen te bouwen, je karakter te ontwikkelen en dieven te verjagen. Om de acties uit te voeren moet je actiepunten betalen, waarbij betere acties meer punten kosten. Je moet een goede balans zien te vinden tussen het aantal actiepunten dat je uitgeeft en de toegevoegde waarde van de actie, want je kunt later niet meer terug naar een goedkopere actie. Bovendien moet je je reis goed plannen, want elk van je 3 speelfiguren heeft andere eigenschappen die je optimaal moet zien te benutten. The Way of Panda zal de veelspeler zo’n 2 uur bezig houden. Uiteraard is het spel voorzien van de nodige mini’s, zowel figuren als gebouwen. Helaas zal het spel waarschijnlijk niet op tijd klaar zijn voor Spiel, maar wie weet.



Pyramid of the Sun (Strawberry Studio)
2-5 spelers / 10-20 minuten

Een kort, simpel spelletje tussendoor is altijd leuk. Zoals de titel doet vermoeden, bouwen de spelers aan een piramide. Tijdens je beurt heb je de keuze uit 2 acties: kaarten pakken of een kaart spelen en daarmee aan de piramide bouwen. Met iedere gespeelde kaart scoor je punten: hoe hoger in de piramide, hoe meer punten. Daarnaast is ook de plaats waar je de kaart neerlegt nog van belang. Hierdoor kun je een extra bonus krijgen. En maak je de piramide af, dan krijg je nóg meer punten. Als je weet dat de auteur bijvoorbeeld ook het kaartspel Saboteur heeft gemaakt, dan weet je wat je kunt verwachten.








Lisboa (Eagle-Gryphon Games)
2-4 spelers / 60-120 minuten

Na de enorme aardbeving van 1755 ligt Lissabon bijna helemaal in puin. De markies van Pombal heeft de opdracht gekregen om de stad te herbouwen en de spelers mogen hun invloed aanwenden om te bepalen hóe de stad ingedeeld wordt. Hiervoor werk je samen met de architect, de markies en de koning. Maar de bouw is duur. Hoeveel geld er beschikbaar is, wordt bepaald door de omvang van de schatkist. Het spelverloop wordt bepaald aan de hand van de kaarten die de spelers uitspelen. Iedere beurt mag je één kaart uitspelen. Daarmee krijg je invloed op je inkomsten, vergunningen, werkers, de kerk en uiteindelijk prestige. En daar draait het uiteraard om. Lisboa is een pittig spel, echt voor de denkers onder ons.





Persoonlijk lijstje van Ronald

Ronald heeft een brede smaak aan spelstijlen, van lang tot kort en van diepgaand tot eenvoudig. Zijn lijstje met titels voor Spiel zal een voorkeur hebben voor de wat kortere spellen met voldoende pit en de spellen met nieuwe of verrassende elementen.


Pandemic Legacy seizoen 2 (Asmodee / Z-Man Games / ...)
2-4 spelers / 60 minuten

Pandemic Legacy seizoen 1 sprong in korte tijd naar de nummer 1 positie bij BoardgameGeek. Het coöperatieve spel Pandemic kreeg een Legacy sausje: beslissingen in een spel hebben effect op de volgende spellen. Seizoen 2 speelt zich jaren later af. De wereld heeft op de rand van de afgrond gestaan. Op drijvende havens op zee hield men zich in leven. Voorraden werden naar nog bekende kuststeden gebracht. Nu is het zaak om uit te zoeken of er nog meer steden de plaag hebben overleefd. Moest je in seizoen 1 telkens ziektestenen uit steden verwijderen, nu moet je telkens voorraden aan steden leveren om deze in leven te houden. Wat zul je aantreffen in de rest van de wereld? Is er nog wat over van de beschaving? Zal het spel dezelfde beleving geven als seizoen 1? Ik kan niet wachten om er aan te beginnen.


Caverna Het Duel (999Games / Lookout Games / ...)
2 spelers / 20-40 minuten

Van Agricola is er al een speciale 2-speler editie, maar nu komt er ook van Caverna een 2-speler variant. Veel herkenbare elementen uit het grote bordspel, maar toch een heel eigen gevoel. In acht rondes bouw je nieuwe kamers en gebouwen in een grot, je eigen grot. Deze nieuwe bouwwerken vereisen soms een aantal muren, die van tevoren gebouwd moeten worden. Tijdens het spel komen er steeds meer acties beschikbaar en je mag ook steeds meer acties doen (2 in het begin, tot 4 aan het eind). Door de willekeurige volgorde waarin de nieuwe gebouwen beschikbaar komen, verloopt het spel elke keer weer heel anders. Ik verwacht een heel intens spel, een echt duel. En het grote voordeel is dat je het veel sneller opzet, dan het grote Caverna.


The Wizard always wins (Big G Creative)
2-5 spelers / 30 minuten

In dit luchtige spelletje win je het spel door je eigen steen uit een zakje te trekken. Simpel? Wellicht niet. Bij het begin van het spel zitten er 31 stenen in het zakje en geen daarvan is van jezelf. Elke beurt mag je één van de zeven karakters uitkiezen en de bijbehorende actie uitvoeren. Hoe sterker het karakter, hoe later je de volgende beurt mag kiezen. Het karakter dat je kiest geeft aan wat je mag doen: een kaart trekken, een kaart spelen, een steen trekken, meerdere stenen trekken (overeenkomstig je level). Door het verzamelen van setjes (kaarten en stenen) kun je je level verhogen en je eigen stenen in de zak krijgen. Als je de wizard kiest, dan mag je zoveel stenen uit de zak trekken als je level aangeeft. Pak je een eigen steen, dan heb je gewonnen. Met de wizard kun je verder niets, alleen winnen…




Ex Libris (Renegade Game Studio)
1-4 spelers / 30-60 minuten

Hoe saai kun je een thema maken: Wie heeft aan het eind van het spel de beste bibliotheek? Je hebt een week de tijd om je eigen bibliotheek zo mooi mogelijk te maken: de zeldzaamste boeken, netjes op alfabet en natuurlijk geen verboden boeken. Gelukkig heb je drie assistenten die je helpen, waarvan één met een speciale eigenschap (en daar zijn maar liefst 12 verschillende van). Een worker placement spel dus, maar elke ronde zijn er andere locaties beschikbaar! Naast de standaardregels zijn er enkele varianten toegevoegd: beginnersregels, regels voor een vriendelijker versie (zonder directe conflicten), regels voor een langer spel en zelfs een solo mogelijkheid. Door de aangename speelduur en het bijzondere thema, zou dit spel wel eens heel aantrekkelijk kunnen blijken te zijn. Oh ja, je moet wel tegen kleine lettertjes kunnen. 


Immortals (Queen Games)
3-5 spelers / 120-150 minuten

Queen Games komt met een lang spel van de hand van Mike Elliot en Dirk Henn. In het spel wordt gebruikt gemaakt van de blokjestoren, die bekend is van Wallenstein en Shogun. De strijd gaat in dit geval tussen de lichte en de donkere zijde. Twee verschillende speelborden en eenheden die een strijd op het ene bord verliezen, verschijnen weer op het andere bord. De acties worden door middel van kaarten gepland op je eigen (unieke) spelerbord. Het wordt voor tijd voor een avondje lekker knokken. De speelduur kan zomaar oplopen tot 3 uur. Alles en iedereen is met elkaar in conflict en tussendoor ook nog wat magie. Als je daar van houdt, zeker een titel om naar te kijken. Bespaar je anders de moeite. Het is trouwens wel een grote doos, dus ik hoop dat je voldoende ruimte in je koffer hebt.


Nusfjord (Lookout Games)

1-5 spelers / 20 minuten per speler

Uwe Rosenberg brengt weer een nieuw workerplacement spel. Joehoe. Het speelt zich af een jaar of 50 geleden in het vissersdorp Nusfjord. Tegenwoordig is het nog maar een museumdorp, toen leefde het van de visvangst. Iedere speler heeft 3 werkers voor het uitvoeren van acties. Er zijn maar 3 grondstoffen in het spel: vis, hout en goud. Iedere speler heeft een eigen bord met ruimte voor gebouwen en medewerkers en een heleboel bos. Dit bos levert hout op, maar kan ook gekapt worden om ruimte te maken. Daarnaast heeft iedere speler een vissersvloot, waarmee vis kan worden gevangen. De gevangen vis gaat eerst naar je medewerkers, dan naar de andere aandeelhouders, dan naar je eigen aandelen en een eventueel overschot naar je pakhuis. De grondstoffen zijn nodig om gebouwen te bouwen. Je zult de vis dus eerst weer uit je pakhuis moeten halen en hout moeten hakken in het bos. Het spel duurt 7 rondes en alle te behalen punten zijn direct zichtbaar: goud, gebouwen, aandelen en strafpunten voor lege velden en niet uitgegeven aandelen. Echt weer een spel van Uwe Rosenberg met een moeilijkheidsgraad vergelijkbaar met Glasstraat. Als je nog niet moe bent van zijn spellen, staat deze natuurlijk weer bovenaan je lijstje.


Pandemic Rising Tide (Z-Man Games)

1-4 spelers / 60 minuten (?)

Weer een nieuwe Pandemic variant. Dit keer speelt deze af in Nederland. Matt Leacock heeft samengewerkt met Jeroen Doumen (van Splotter) om dit mogelijk te maken. Uiteraard gaat het over water, dijken, windmolens, waterpompen, Deltawerken. Geen ziektes dit keer, maar water. Uiteraard stroomt dit van gebieden met veel water, naar gebieden met minder water. Pas dus op voor dijkdoorbraken. Ondertussen werk je aan vier grote projecten, waarmee je het spel kunt winnen. Deze projecten helpen je echter ook al tijdens het spel. Pandemic Iberia bood, ondanks het bekende spelsysteem, toch weer een heel andere beleving, door de nieuwe rollen en veranderde acties. Met Rising Tide lijkt weer een geslaagde variant te zijn gemaakt. Wellicht ook iets voor de geschiedenislessen op school. Het spel zal echter pas in december in de verkoop komen.





Montana (White Goblin Games)
2-4 spelers / 45 minuten

Weer een workerplacement, maar dan aan de lichte kant. Het doel is al je nederzettingen op het bord te bouwen. Zodra iemand daarin slaagt, wordt de ronde afgemaakt en eindigt het spel. Wie de meeste nederzettingen heeft gebouwd, wint. Meestal zal dat degene zijn, die daar als eerste in slaagt, maar uiteraard tellen andere zaken mee, als er meerdere mensen in zijn geslaagd. Als je aan de beurt bent, heb je de keuze uit 3 acties: de spinner draaien om verschillende kleuren werkers te krijgen, in de stad werken (voor geld of goederen) of nederzettingen bouwen. Het spel speelt lekker vlot en waarschijnlijk ook geschikt voor families, die een stapje verder willen. 


Reworld (eggertspiele)
2-4 spelers / 50-90 minuten

Het succesduo Kramer en Kiesling is verantwoordelijk voor Reworld. In dit spel laden de spelers materialen in hun ruimteschip om daarmee steden te stichten op een nieuw ontdekte planeet. Eerst vinden er 5 rondes plaats, waarbij de spelers met behulp van kaarten de materialen proberen aan te schaffen en in te laden. Na deze 5 rondes begint het koloniseren van de planeet en blijkt of de ruimteschepen wel in de juiste volgorde zijn beladen. De materialen die als laatste zijn ingeladen, moeten natuurlijk als eerste uitgeladen worden. De shuttles die nodig zijn voor het vervoer moeten natuurlijk goed bereikbaar zijn. Als alle ruimteschepen geleegd zijn, kunnen de punten worden geteld en de winnaar bepaald. Dit is duidelijk een spel dat je vaker moet spelen om er handig in te worden. 




Startups (Oink Games)
3-7 spelers / 20 minuten

Startups is een snel kaartspel voor 3 tot 7 spelers, bestaande uit 45 bedrijfskaarten en de nodige fiches. Aan het begin van het spel worden 5 kaarten blind weggelegd, zodat de exacte verdeling van de bedrijfskaarten niet bekend is. Iedere speler krijgt er 3, waarna het spel begint. De bedrijfskaarten zijn aandelen in 6 verschillende bedrijven van verschillende grootte. Aan het eind van het spel krijgen de spelers die de meeste aandelen in een bedrijf hebben geld van alle andere aandeelhouders. Het is een heel listig spelletje waar je elementen in herkent van bijvoorbeeld Gesjaakt en Sla je Slag(room). Met 6 of 7 spelers kom je niet zo veel aan de beurt, dus waarschijnlijk speelt het met minder beter. 



 

Persoonlijk lijstje van Saskia

Saskia houdt van variatie. Haar lijstje voor Spiel bevat spellen met een speelduur van 20 minuten tot vijfeneenhalf uur, sologames, coöps en competitieve spellen. Ze speelt graag innovatieve spellen en vindt vormgeving belangrijk.


Professor Evil and the citadel of time (Funforge)
2-4 spelers / 30-45 minuten

Een variant op de teletijdmachine van professor Barabas?
Professor Evil bezit in dit coöperatieve spel een tijdmachine en heeft allerlei historische voorwerpen uit de geschiedenis en uit de toekomst ingepikt. Jouw team gaat op pad om deze te heroveren en terug te brengen naar het juiste moment in de tijd. Gelukkig is professor Evil zelf niet meer helemaal bij de tijd en is bovendien kort van memorie. Samen probeer je hem te slim af te zijn. Je beweegt je door de kamers, maakt valstrikken onklaar en verzamelt waardevolle voorwerpen en houdt ondertussen een oogje op professor Evil die na iedere spelersbeurt teleporteert en probeert te voorkomen dat jullie slagen. Wanneer je eerder 4 waardevolle voorwerpen hebt verzameld dan professor Evil, win je het spel. Het spel ziet er prachtig uit en met deze speelduur is het voor veel groepen geschikt.




Queendomino (Blue Orange (EU))
2-4 spelers / 25 minuten

Na het succes van Kingdomino, dat zelfs Spiel des Jahres is geworden in 2017, nu de opvolger Queendomino, dat als los spel kan worden gespeeld, maar ook in combinatie met Kingdomino. Het principe is hetzelfde: de bedoeling is dat je zo groot mogelijke velden van een bepaald type aanlegt, maar hier zijn weer nieuwe strategieën mogelijk en je moet op je hoede blijven voor een draak die af en toe roet in het eten gooit. Dit spel geldt daarmee als iets complexer dan de voorganger.



Photosynthesis (Blue orange (EU))
2-4 spelers / 30-60 minuten

Zaadjes laten uitgroeien tot een boom, kun je daar een spel van maken? Blijkbaar wel: in Photosynthesis maak je gebruik van het zonlicht door je bomen op een goede plek te laten groeien. En de schaduw van jouw hoog opgroeiende bomen voorkomt dat die van je concurrenten even hard of harder groeien. Vergeet daarbij alleen niet dat de zon zelf natuurlijk ook beweegt.
Uiteraard is dit eigenlijk een abstract spel, maar het ziet er wel aantrekkelijk uit met al die boompjes Met twee spelers schijnt dit spel het beste tot zijn recht te komen.






Kodama: the tree spirits (Kosmos)

2-5 spelers / 40 minuten

De Kodama zijn geesten die in de boomtakken leven. In dit spel zorg je ervoor dat ze een geschikte leefruimte krijgen.Je onderhoudt het bos en laat bomen uitgroeien tot een gezond en weelderig huis voor je Kodamavrienden, door te zorgen voor de optimale samenstelling van takken, bloemen en insecten. Wanneer het je lukt om de boomgeesten het gelukkigst te maken, leef je nog eeuwen door in de herinnering van toekomstige generaties. Je ontwikkelt in dit spel jouw boom door je kaarten er op een slimme manier aan vast te leggen. Let er hierbij goed op dat er ruimte is voor toekomstige groei. Aan het eind van elk van de drie seizoenen vindt een puntentelling plaats en kijken de Kodama welke speler zijn boom het beste heeft aangepast aan hun behoeften.
Kodama geeft je de vrije ruimte om steeds andere bomen te maken. Mooi om te zien, simpele regels en ruimte voor strategische keuzes. Wat wil je nog meer? Betaalbaarheid? Ook dat zit wel goed. Een snel tussendoortje en leuk familiespel. 


First Martians: adventures on the red planet (Portal Games)

1-4 spelers / 60-90 minuten

Tja, daar was ie dan eindelijk: de opvolger van het beroemde Robinson Crusoe van Ignacy Trzewiczek, na een jaar of drie ontwikkeltijd. Hooggespannen verwachtingen bij veel gamers, die zich verheugden op een stevig coöperatief spel dat overeenkomsten heeft met het eerdere spel, maar toch voldoende anders en vooral ook korter zou zijn, wat maakt dat het spel sneller op tafel komt. Het spel kan op verschillende manieren gespeeld worden: solo, met 2 tot 4 spelers in losse modules en daarnaast is er een campaign mode. Een gratis App begeleidt het spel met aanwijzingen en sfeerteksten. De componenten van het spel zijn mooi en stevig uitgevoerd. Verhaal van het spel is: je bent op Mars en moet daar zien te overleven. Je begint met een ideale situatie waarin alle apparatuur werkt en iedereen nog voldoende voedsel heeft, maar geleidelijk treden er storingen op, ontstaat er slijtage, is er af en toe een inslag van ruimtepuin en op aarde zit het ook niet altijd mee, wat effect heeft op de stemming van de Marsbewoners. Maar dan de gebruiksaanwijzing: die had veel beter gekund. Gelukkig zijn er inmiddels duidelijke online handleidingen via boardgamegeek.com beschikbaar (vooral de filmpjes van JonGetsGames en Watch It Played zijn aan te raden), want op basis van alleen de regels is het lastig starten. Wat wel helpt, is dat er een redelijk eenvoudig te winnen introductiemissie is bijgevoegd.
Mijn eerste indruk was er een van gemengde gevoelens. Het spel speelt wat mechanisch, je wisselt groene voor rode blokjes en weer omgekeerd. De App vond ik wel een leuke toevoeging. Het schijnt dat doorspelen loont, spelers die het spel vaker gespeeld hebben, zijn enthousiaster.


This war of mine: The Board Game (Asmodee / Galakta)
1-6 spelers / 45-120 minuten

Voor mij was dit de grootste ontdekking van dit jaar, de omzetting van het gelijknamige, zeer moeilijk te winnen, computerspel. Ik verwacht dat veel gamers die de Kickstarter gemist hebben, dit spel op Spiel alsnog gaan kopen. Zowel solo als met een groep tot 6 spelers kun je dit coöperatieve spel spelen, in de uitgebreide Kickstarterversie zelfs met een hond en een poes als medespelers.
De setting is een stad die door de oorlog vrijwel volledig is verwoest. Het spelbord laat een huis zien met gaten, bergen puin, gebarricadeerde deuren enzovoort. Hier en daar ligt wel iets bruikbaars, maar je weet niet waar. En… je bent niet de enige die op zoek is naar voedsel, water en bruikbare voorwerpen. Niet alleen overdag ben je druk bezig om spullen te verzamelen en je leefomstandigheden te verbeteren, maar ook ‘s nachts moet je op pad om buiten het huis te zoeken naar bruikbaar materiaal. En tegelijkertijd het huis bewaken om te voorkomen dat indringers ervandoor gaan met je net buitgemaakte spullen. Het spel neemt je mee in in lastige keuzes, want wat doe je? Steel je de medicijnen van een zieke vrouw? Ga je een gesprek aan met drie gewapende soldaten, die je opeens ziet opdoemen? Laat je je voormalige buurjongen binnen terwijl je zelf al nauwelijks te eten hebt? Hoe hard gaat je geweten knagen na de keuzes die je gemaakt hebt? Een schitterende toevoeging vind ik de nadruk op het verhaal, door de toevoeging van een royaal boek met gebeurtenissen die tijdens het spel plaatsvinden. Geen enkel spel is hetzelfde, alleen al hierdoor. Het spel sleurt je meteen het verhaal in!
Prachtig spelmateriaal draagt bij aan het spelplezier. De tijdsduur moet je met een forse korrel zout nemen. De eerste keer dat ik het spel gewonnen heb, duurde dat ruim vijf uur. De tijd vloog en ik heb me geen moment verveeld. Wat een spel!


The lost expedition (Osprey games)
1-5 spelers / 30-50 minuten

In dit spel ben je op zoek naar de vermiste onderzoeker Percy Fawcett, die ooit diep in de Amazone doordrong op zijn zoektocht naar op El Dorado. En vervolgens nooit meer is teruggezien. Jouw team gaat in de jungle naar hem op zoek en je hoopt niet alleen hem te vinden, maar vooral ook levend terug te komen.
Bewaak je voedselvoorraad, munitie en je gezondheid tijdens je reis diep in de jungle. Kies je route zorgvuldig om de gevaren die op de loer liggen, te trotseren. Je kunt dit spel zowel solo als in teams spelen. Overleef de jungle en zorg dat je er weer als eerste uit bent.
Vooral de comic-stijl van dit spel spreekt me aan, omdat die me aan good old Kuifje doet denken. Leuke vormgeving!





Clank! In! Space! (Renegade Game Studios)
2-4 spelers / 60 minuten

Sssssssssssssst…. Waarom?
In dit spel glip je stiekem naar binnen in het ruimteschip van slechterik Lord Eradikus. Je wilt de besturing van zijn ruimteschip hacken en overnemen en je wilt zijn schatten roven. Onderweg zoek je naar bondgenoten en verzamel je extra buit. Maar pas op! Als je teveel lawaai maakt, word je ontdekt. Nu maar hopen dat de anderen luidruchtiger zijn dan jij, zodat je levend weg kunt komen. Dit spel is een variant op Clank!, het speelt zich alleen in een andere omgeving af. Je verzamelt een combinatie van kaarten waarmee je door het ruimteschip beweegt, aanvalt en nieuwe kaarten verzamelt. En soms dus ook...Clank!... per ongeluk herrie maakt.
Het spelbord is nu, in vergelijking met het originele Clank!, modulair met behulp van puzzelstukken. Daarnaast zijn er meer combinatiemogelijkheden met de kaarten, waardoor de volgorde van uitspelen van belang kan zijn. Tot slot is de slechterik, in tegenstelling tot de originele draak, natuurlijk veel geavanceerder. Zo zijn de schatten beschermd met een krachtveld.


The 7th Continent (Serious Poulp)
1-4 spelers / 5-1000 minuten(!)

Het heeft even geduurd, meer dan twee jaar, maar nu is het spel er dan eindelijk. En dan heb je ook wel iets bijzonders in handen! Welk ander spel duurt tussen de 5 en 1000 minuten? En heeft een spelbord dat, als je alles zou neerleggen, zo’n 25 vierkante meter beslaat?
Gelukkig is het in kleine kaarten opgeknipt en in verschillende scenario’s, vloeken genoemd, begin je ergens aan je ontdekkingsreis. Je weet van tevoren niet wat je moet ontdekken en waar je dat kunt vinden, dus kan het voorkomen dat je een scenario (gedeeltelijk) moet overspelen om het tot een goed einde te brengen. Hierbij treedt gelukkig niet het Time Stories effect op waarbij je in de eindfase een variant op Memory speelt, maar er treden kleine verschillen op. Het verlaten tentje dat je ging onderzoeken, blijkt in de herhaling opeens bewoond te zijn, dus je acties zijn steeds weer anders, waardoor het spel spannend blijft. 
Verschillende karakters hebben hun specifieke talenten, dus ook daarin keuze genoeg. Het ene moment loop je met een slee en een panfluit rond om vervolgens drie beurten later puffend door woestijngebied te trekken. Enige flexibiliteit is dus wel een vereiste. De cartoonachtige vormgeving, de variatie en de enorme uitgestrektheid van dit spel maken het een belevenis om het te spelen. En is het dan een spel of een belevenis? Wat maakt het eigenlijk uit?


Gentes (Spielworxx)
2-4 spelers / 75-100 minuten

Dit spel is er op Spiel misschien alleen voor de vroege vogels, er zijn namelijk maar 1000 exemplaren van gemaakt. Spielworxx kennende is dit weer een stevig spel voor de veelspelers. Het thema civilisatie hebben we al vaker gezien, maar de voor dit thema relatief korte spelduur en het originele timing mechanisme zijn toch interessant genoeg om hier aandacht aan te besteden,. Als speler ben je een oud volk dat de ontwikkeling vooruit helpt door monumenten op te richten en nieuwe steden in het Middellandse Zeegebied te ontwikkelen of te koloniseren.
Zandlopers op het tijdspoor geven dit spel een twist, want de hoeveelheid acties die je kunt kiezen, variëren hierdoor aanzienlijk. En zoals we allemaal weten, kan tijd vreemde dingen doen, dus ook in dit spel kruipt de tijd soms en vliegt later weer voorbij. Nog een extra element om rekening mee te houden, naast alle andere keuzes die je al kunt maken. Klinkt interessant!


Spirit Island (Greater Than Games (Fabled Nexus))
1-4 spelers / 90-120 minuten

Over dit spel is al een tijd veel positieve publiciteit en na de GenCon beurs is dit alleen nog maar toegenomen. Een complex coöperatief spel dat ook solo uitstekend te spelen is. In dit spel ben je nu eens niet degene die het eiland komt koloniseren, maar je doet er juist alles aan om dat te voorkomen. Niet als menselijke tegenpartij, maar als geesten van het eiland. Iedere geest heeft zijn eigen bijzondere krachten. Je kunt enigszins in de toekomst kijken, maar zelfs voor geesten loopt het soms anders dan gepland. Het helpt enorm als je de kolonisten bang kunt maken, omdat je daarmee de condities om te winnen verandert.
Je moet je spel aanpassen aan de specifieke geest die je bent, maakt keuzes tussen snelle en langzame acties, houdt rekening met steeds variërende omstandigheden, de acties die je medespelers kunnen uitvoeren en nog heel veel meer. Hopelijk is dit spel op Spiel aanwezig, de uitgever was wat verrast door het grote succes op de vorige beurs. Ik ben benieuwd naar deze zware kluif!


Clans of Caledonia (Karma Games)
1-4 spelers / 30 minuten per speler

Ook dit is een spel dat eerder met behulp van Kickstarter ontwikkeld is. Clans of Caledonia is een mediumzwaar economisch spel dat zich afspeelt in het 19e eeuwse Schotland. Als speler ben je een historische clan die de ontwikkelingen van deze tijd meemaakt, de verandering naar een geïndustrialiseerd land dat zwaar leunt op handel en export. En waarin steeds meer distilleerderijen ontstaan, waar whisky gestookt wordt. Je hebt unieke competenties en doet je best om het meest efficiënt goederen en whisky te fabriceren en te exporteren. Wat doe je? Ga je zelf produceren of is het voordeliger om zaken in te kopen? Maar maak je daarmee je concurrenten niet te sterk? Heel veel afwegingen en beslissingen die elkaar onderling weer beïnvloeden. Elementen van Terra Mystica, Navegador, Marco Polo, Agricola en Kingdom Builder zijn hier binnen een spel samengebracht, met nog veel meer erbij. Bepaald niet de minste vijf spellen. Dat maakt nieuwsgierig! De herspeelbaarheid is hoog door het modulair opgebouwde bord en de clans met hun unieke eigenschappen. Prachtig spelmateriaal met heel veel houten onderdelen.  


Sagrada (Floodgate Games)
1-4 spelers / 20-40 minuten

Is het vloeken in de kerk om met gekleurde kunststof dobbelstenen glas-in-lood ramen na te bouwen en het resultaat Sagrada te noemen?
In dit spel heb je allemaal een eigen speelbord met verschillende voorschriften die aangeven op welke manier je de gekleurde dobbelstenen erop mag plaatsen. Een bepaalde kleur of waarde mag je bijvoorbeeld niet gebruiken. Variatie is een voorwaarde: dobbelstenen met gelijke waarde of kleur mag je nooit naast elkaar leggen. Want we willen natuurlijk wel kleurige ramen zien! Per spel varieert de score door verschillende patronen neer te leggen, maar ook door geheime doelen die je als speler moet halen. Je kunt gebruik maken van speciale hulpmiddelen om de spelregels te beïnvloeden. Ik weet niet hoe lang dit spel blijft boeien, maar het ziet er alleen al door al die kleurige dobbelstenen aantrekkelijk uit. Het ziet echter naar uit dat je het spel bij Spiel niet zult kunnen vinden, helaas.


Dice forge (Libellud)
2-4 spelers / 40 minuten

Ik houd van spellen met bijzondere spelmechanismen en Dice forge is daar een van. We spelen voor een stoel in de hemel en gebruiken dobbelstenen op de weg naar victorie. Tot zover business as usual, zou je kunnen denken. Maar nu komt het bijzondere: de dobbelstenen stel je zelf samen. Je kunt je dobbelstenen sterker maken door goud aan de goden te offeren en met je opgewaardeerde dobbelstenen produceer je de middelen die je nodig hebt. Geluk is te koop! Ik ben benieuwd hoe dit innovatieve mechanisme werkt. Het spel is licht en speelt het beste met tenminste drie spelers. De doos is prachtig ingedeeld, zodat al het spelmateriaal er prima past. 





Overzicht van uitbreidingen

Er komen natuurlijk ook weer de nodige uitbreidingen uit. Het onderstaande lijstje poogt zeker niet compleet te zijn, maar geeft aan naar welke uitbreidingen onze aandacht uit gaat.

  • Imhotep: Eine neue Dynastie, voegt o.a. 5 nieuw locaties, 14 markten en 7 goden toe
  • Peloponnes: Heroes and Colonies, voegt 10 unieke helden toe, 9 unieke spelerborden en een nieuwe ramp toe
  • Nations The Dice Game: Unrest, voegt o.a. 8 nieuwe nations toe en groene unrest dobbelstenen
  • Quadropolis: Public Services, voegt extra publieke gebouwen toe
  • Splendor: Cities of Splendor, voegt 4 onafhankelijke uitbreidingen toe aan het basisspel
  • Marco Polo: Die Gefährten des Marco Polo, met een speelbord van Venetië, nieuwe stadtegels, nieuwe karakters, nieuwe acties en een 5e speler
  • Sheriff of Nottingham: Merry Men, voegt een 6e speler en 5 modules toe, waaronder merry men, de zwarte markt en wetten
  • Unlock: nieuwe scenario's
  • Quartermaster General: The Cold War, speciaal voor 3 spelers
  • Cry Havoc: Aftermath, voegt nieuwe skills en structures toe en een nieuwe spelmode
  • Between two cities: Capitals, voegt 7 unieke landschapsborden toe, districtskaarten voor bonussen en 21 nieuwe gebouwen
  • Saloon Tycoon: The Ranch, voegt voor elke speler een ranch-bord toe, dat kan worden ontwikkeld
  • Magic Maze: Security, voegt bewakers en beveiliging toe, alsmede extra eigenschappen voor de helden en monster die bevrijd kunnen worden
  • Dead of Winter: Warring Colonies, voegt 15 survivors toe, 43 items, 50 crossroadskaarten en 11 crisiskaarten
  • Mysterium: Secrets & Lies, voegt 6 nieuwe personen, 6 locaties en 6 voorwerpen toe, alsmede 18 verhaalkaarten
  • Flamme Rouge: Peloton, voegt kasseien en een 5e en 6e speler toe.
  • Isle of Skye: Journeyman, waarbij een figuur over je landschap beweegt om bonussen binnen te halen op je spelersbord
  • Adrenaline: Team Game expansion, met o.a. spelmateriaal voor een zesde speler en een teamplay mogelijkheid (max 3 tegen 3, maar ook 1 tegen 1)
  • Captain Sonar: upgrade 1, met extra kaarten, elk met iets bijzonders en speciale wapens, waarvan je er aan het begin 1 mag uitkiezen
  • Cacao: Diamante, met 4 nieuwe uitbreidingen, waaronder edelsteenmijnen en 4-0-0-0 tegels
  • Lorenzo il Magnifico: Houses of Renaissance, voegt een 5e speler toe en o.a. 48 nieuwe ontwikkelingskaarten en 20 leiderkaarten
  • Ticket to Ride: France / Old West, met 2 nieuwe borden, waarvan de sporen in Frankrijk eerst een kleur moeten krijgen
  • Terraforming Mars: Venus Next, met een Venus bord, 49 nieuwe projecten en 5 nieuwe corporations
  • Oh my goods!: Escape to Canyon Brook, met nieuwe hoofdstukken in vervolg op de vorige uitbreiding
  • Concordia: Aegyptus/Creta, met twee nieuwe speelborden en een dubbelzijdig bord voor de personenkaarten
  • Fabled Fruit: The Lime expansion, met onder meer 20 nieuwe locaties en camouflage
  • Die Legende von Andor: Die Bonus-Box, met 4 nieuwe legendes, 17 figuren, een soundtrack CD en nog veel meer bonusmateriaal
  • The Pursuit of Happiness: Community met materiaal voor een 5e speler, locale gemeenschappen en meer van alles
  • Kingdom Builder: Harvest, met een nieuw type landschap, waar geen kaarten van zijn, scouts en zes nieuwe Kingdom Builder kaarten
  • Dream Home: 156 Sunny Street, met materiaal voor 2 extra spelers, bonusbouwplannen, extra kaartjes en familie en vrienden die op bezoek komen
  • Nmbr 9: 2 extra tegels per speler, die tijdens het spel naar keuze kunnen worden ingezet
  • Nmbr 9: 4 starttegels, zodat elke speler een andere beginopstelling heeft
  • 7 Wonders Cities: Anniversary Pack: 15 nieuwe kaarten voor Cities
  • 7 Wonders Leaders: Anniversary Pack: 15 nieuwe kaarten voor Leaders
  • Smallword: Sky Islands, met 7 nieuwe rassen en krachten, maar ook eilanden in de lucht, die via speciale toegangspoorten kunnen worden veroverd

Verwachte toppers

Wat de toppers van de beurs zullen worden, is altijd afwachten. Toch proberen we net als voorgaande jaren te voorspellen welke spellen het in zich hebben om door het publiek bovengemiddeld gewaardeerd te worden en hoog te eindigen in de Fair Play lijst, één van de toonaangevende lijsten van Spiel. 


Nederlandse inbreng

Spiel zou Spiel niet zijn zonder de Nederlandse uitgevers. Al jarenlang leveren zij hoogstaande spellen en dat wordt gewaardeerd door het publiek. Bijna ieder jaar staat er wel minimaal één van de spellen in de top van de Fairplaylijst. Het blijkt maar weer dat een klein land ook op spellengebied groot kan zijn. Reden genoeg dus om hier wat aandacht aan te besteden.